„Nie-Boska komedia” Zygmunta Krasińskiego

Tu sprawdzisz wyniki: sts wyniki

Zygmunt (Napoleon Stanisław Adam Ludwik) Krasiński był poetą, powieściopisarzem i filo-zofem, tradycyjnie zaliczanym - obok Mickiewicza i Słowackiego - do kanonu „trzech wiesz-czy”. Arystokratyczne pochodzenie wywarło decydujący wpływ na postawę poety, który nie-zmiernie żywo reagował na epokę wielkich wstrząsów społecznych i kryzys tradycyjnych war-tości moralno-obyczajowych, zarysowujący się na przełomie XVIII i XIX wieku.

Tęsknota za pięknem wyidealizowanej epoki feudalnej i świadomość nieodwracalności biegu historii, niechęć do cywilizacji triumfującej burżuazji, powiązana z nowoczesnym buntowni-czym indywidualizmem, pragnienie odbudowania tradycyjnych wartości świata chrześcijań-skiego i urzeczywistnienie nowatorskimi koncepcjami filozoficznymi XIX wieku - te wszyst-kie sprzeczne wątki ideowe znalazły swój wyraz w napisanej przez dwudziestojednoletniego młodzieńca, w 1835 r. „Nie-boskiej komedii”. Dramat romantyczny

Dominująca cechą dramatów epoki romantyzmu jest odrzucenie reguł dramatu klasycznego i łączenie elementów różnych rodzajów i gatunków literackich (synkretyzm gatunkowy). W efekcie z dramatu wyłania się wizja świata pełnego dysharmonii, wieloznaczności i napięć rodzących nierozwiązywalne problemy:

• brak jedności czasu (akcja trwa kilkanaście lat, niektóre sceny dzieją się równocześnie, między innymi są bliżej nieokreślone, czasem duże, luki czasowe. W wymiarze ideowym utwór odbierać należy w perspektywie wieczności);

• brak jedności miejsca (poszczególne sceny rozgrywają się w różnych, czasem niedokładnie określonych miejscach: w domu hrabiego, w szpitalu obłąkanych, w górach, w okopach Świę-tej Trójcy; często jest to sceneria typowo romantyczna. W wymiarze ideowym - perspektywa kosmiczna);

• brak jedności akcji (wiele różnych wątków: — życie rodzinne hrabiego, — losy Orcia, — starcie rewolucjonistów z arystokracją, — walka duchów dobrych i złych o duszę Męża);

• kompozycja: brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy poszczególnymi scenami (każda scena ukazuje inny aspekt przedstawianego świata);

• łączenie fantastyki z realizmem (upiór Dziewicy w domu Męża, sąd nad hrabią w podzie-miach, apokaliptyczna wizja Chrystusa powalająca Pankracego);

• elementy liryczne (narrator ma cechy podmiotu lirycznego: emocjonalność wypowiedzi, otoczenie szczególną atmosferą uczuciową kreowanych postaci, np. Orcia);

• łączenie scen zbiorowych (obrazy z obozu rewolucjonistów: monumentalność, rozmach z kameralnymi: rozmowy hrabiego z Marią, Orciem, wyciszenie, liryzm);

• łączenie tragizmu (koncepcja poety i poezji) z komizmem (np. zachowanie gości na chrzci-nach); • łączenie patosu (np. kreacja Pankracego) z groteską (np. w rewolucyjnej obrzędowości: „prosimy ślicznie o głowę arystokraty”);

• łączenie stylów wypowiedzi (metaforyka prozy poetyckiej obok stylu potocznego gości na chrzcinach i naukowego - lekarza);

Czynnikami spajającymi dramat są: — nadrzędna wobec całości postać narratora, postać głównego bohatera i pojawiające się we wszystkich częściach postacie epizodyczne (np. Oj-ciec Chrzestny), — symetria kompozycji (cz.I i II + cz. III i IV, „uwertury”).